Koepelkerk Smilde blijft open dankzij zonnepanelen in de buurt
Door torenhoge energiekosten dreigde sluiting van de Koepelkerk in Smilde. Een centrale ontmoetingsplek zou verdwijnen. Maar: agrariërs in de buurt schoten te hulp. Dankzij zonnepanelen op hun schuren bleef de kerk open. Hoe je samen een Rijksmonument redt: met schone en betaalbare energie!
Delen:
Al ruim twee eeuwen vormt de markante Koepelkerk het hart van de Drentse plaats Smilde. ’s Zondags gaan dorpelingen er ter kerke. Doordeweeks biedt het gebouw, samen met het naastgelegen zalencentrum Het Kompas, plek aan talloze bijeenkomsten. Een levendige ontmoetingsplek met een samenbindende rol in het dorp. Maar in 2022 dreigde daar een einde aan te komen: door de energiecrisis stegen de prijzen van stroom en gas zodanig, dat de kerkgemeenschap de kosten daarvan niet meer kon opbrengen. Als er niets gebeurde, zou de kerk zijn deuren moeten sluiten.
Lange versie
00:00:00:06 - 00:00:03:06
Hoe hou je een kerk open
wanneer de stroom te duur wordt?
00:00:03:09 - 00:00:05:18
Een kerk hou je open door te verduurzamen.
00:00:05:18 - 00:00:07:05
Eerst de kerk zelf.
00:00:07:05 - 00:00:09:01
Er worden warmtepompen geplaatst.
00:00:09:04 - 00:00:12:01
Er wordt vloerverwarming aangelegd
en daarna de zonnepanelen.
00:00:12:02 - 00:00:15:12
In Smilde doen we dat niet
op de kerk. Dat zou zonde zijn,
00:00:15:12 - 00:00:19:01
want het is een prachtig gebouw en
daar wil je geen zonnepanelen op.
00:00:19:03 - 00:00:21:24
We hebben de gemeenschap gevraagd
of er zonnepanelen geplaatst konden
00:00:21:24 - 00:00:24:23
worden op agrarische daken.
En het antwoord was ja.
00:00:24:23 - 00:00:27:09
Drie agrariërs hebben hun
dak beschikbaar gesteld
00:00:27:09 - 00:00:29:13
en daar liggen inmiddels 660 panelen.
00:00:29:15 - 00:00:32:19
De opwek daarvan brengen we
op het net en daarmee betalen we
00:00:32:19 - 00:00:35:07
de te hoge energierekening
die de Koepelkerk had
00:00:35:07 - 00:00:39:19
om hier de boel warm en open te houden.
00:00:39:21 - 00:00:42:02
En zo kan de gemeenschap
elkaar hier ontmoeten
00:00:42:08 - 00:00:44:16
en blijft dit pand bewaard voor de toekomst.
Korte versie
00:00:00:01 - 00:00:02:13
Hoe hou je een kerk open
wanneer de stroom te duur wordt?
00:00:02:15 - 00:00:05:01
Op de Koepelkerk in Smilde zijn
vanwege de monumentale status
00:00:05:01 - 00:00:06:06
geen zonnepanelen toegestaan.
00:00:06:07 - 00:00:09:08
Daarom liggen ze nu op daken in de buurt
en profiteert de kerk van de opbrengst.
Opbrengst zonnestroom dekt energiekosten van de kerk
Twee warmtepompen en zonnepanelen op Het Kompas boden enige verlichting, maar niet voldoende. En zonnepanelen op de Koepelkerk waren geen optie: het gebouw is een Rijksmonument, waarop het plaatsen van panelen niet mogelijk is. Goede raad was duur. Totdat de kerkgemeenschap in contact kwam met Musetta van Wetsingh, directeur van maatschappelijk adviesbureau Robin Doet en bestuurslid van energiecoöperatie GOED (Groen Opwekken En Delen). Zij kwam met het ei van Columbus: de opbrengst van zonnepanelen op ándere daken dan die van de kerk zou de energiekosten van de Koepelkerk kunnen compenseren.
‘Tijdens een avond met de kerkgemeenschap bleek men daar enthousiast over het idee’, vertelt Musetta. ‘Verschillende agrariërs met ruimte op de daken van hun schuren boden aan dat ze wilden meedoen.’ Na een uitvoerig traject bleken de daken van drie ondernemers geschikt voor zonnepanelen. Halverwege 2025 zijn 660 panelen geplaatst, verdeeld over deze drie daken. Intussen wekken de panelen volop stroom op. Die stroom gaat niet rechtstreeks naar de Koepelkerk, maar wordt teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. Musetta legt uit hoe de kerk daar toch van kan profiteren. ‘Een lokale energieleverancier verrekent de opbrengst van de zonnestroom met de energiekosten van de kerk’, zegt zij. ‘Zo snijdt het mes aan twee kanten. De panelen leveren duurzame stroom aan het net en de opbrengst dekt de energiekosten van de Koepelkerk, zodat die voor het dorp behouden kan blijven.’
Schone en betaalbare energie dient meerdere doelen
Kortom: hoe verlaag je de energiekosten van een monumentale kerk? Met zonnepanelen op daken van agrariërs in de buurt! Een vernieuwende aanpak, die ook elders een oplossing kan zijn, denkt Musetta. ‘Via een coöperatief project koppel je de opwek van duurzame energie aan een maatschappelijk doel, in dit geval de instandhouding van een kerk die belangrijk is voor het dorp. Op deze manier dient schone en betaalbare energie meerdere doelen. Ik zie hier zeker toekomst in!
ZO DOEN ZE DAT IN SMILDE
- 660 zonnepanelen op drie daken bij agrarische bedrijven in het Drentse Smilde leveren, via een lokale energieleverancier, duurzame stroom aan het elektriciteitsnet.
- De energieleverancier verrekent de opbrengst van de zonnestroom met de energiekosten van de Koepelkerk, een Rijksmonument in het dorp. Daardoor kan de kerk, waarop zonnepanelen niet mogelijk zijn, openblijven.
- Provinciale en landelijke subsidies maken het project financieel mogelijk. De betrokken ondernemers stellen hun daken vanuit maatschappelijke betrokkenheid beschikbaar.
- Een energiecoöperatie exploiteert de zonnestroominstallaties.
Zo kun je meedoen
De zonnepanelen in Smilde leveren schone energie én dragen bij aan het in stand houden van de monumentale Koepelkerk. Wil je meer weten over duurzame coöperatieve projecten? Bij Energie Samen of op rvo.nl/klimaat-energie vind je informatie en tips.
Meer over de kansen van de energietransitie
De energietransitie biedt kansen voor iedereen, voor bedrijven, buurten en bewoners. Meer weten? Bekijk dan de campagne 'Van Hoe Naar Zo'. Dit artikel is onderdeel van die campagne.
