Veelgestelde vragen over het volle stroomnet

Op verschillende plekken in Nederland is er onvoldoende ruimte (capaciteit) op het elektriciteitsnet. We gebruiken en wekken steeds meer elektriciteit op. Dit komt onder andere doordat we overstappen op duurzame energie (energietransitie). Dit zorgt voor overbelasting van het elektriciteitsnet: netcongestie.

Zowel aan de vraagkant (mensen die stroom afnemen) als de aanbodkant (mensen die stroom terugleveren) is een grote groei te zien: Op zonnige zomerdagen wordt er meer zonnestroom teruggeleverd dan het net aankan. Huishoudens koken op inductie, laden hun auto’s elektrisch op en verwarmen hun huizen met warmtepompen. Grootverbruikers of opwekkers van elektriciteit die meer stroom willen verbruiken of terugleveren, kunnen dat in netcongestiegebieden vaak niet doen. Er is op piekmomenten (tussen 16.00 uur en 21.00 uur) niet genoeg ruimte op het elektriciteitsnet. Ook kunnen kleinverbruikers die groeien naar een grootverbruiker hun bestaande aansluiting niet vergroten. Dit gebeurt op steeds meer plekken in Nederland.

Nederland maakt goede stappen in de overstap naar duurzame energie. Veel bedrijven en huishoudens hebben de knop om gezet en gebruiken nu vaker elektriciteit voor koken, verwarming en het opladen van auto’s. Dit zorgt voor meer druk op het elektriciteitsnet, vooral tussen 16.00 en 21.00 uur. In die piekuren kan het net overbelast raken, wat kan leiden tot storingen en uitval. De overheid en netbeheerders werken aan het uitbreiden van het elektriciteitsnet, maar dit kost tijd. Als we de vraag naar elektriciteit meer verspreiden over de dag, blijft het net stabiel en kan iedereen gebruik blijven maken van stroom.

Nee dat hoeft niet. Veel apparaten hebben timers. Met een slimme stekker of tijdschakelaar kun je bijvoorbeeld je wasmachine of vaatwasser laten starten buiten de piektijd. Sommige vaatwassers, wasmachines en warmtepompen hebben een ingebouwde klok, hiermee kun je zelf de starttijd van het apparaat instellen. Veel apparaten hebben ook een uitstelfunctie, dan gaan ze alleen aan op de tijdstippen die jij instelt. Dus buiten de piek om!

Nee, op dit moment is het nettarief (het bedrag dat je betaalt voor gebruik van het elektriciteitsnet) voor iedereen nog hetzelfde. Vanaf 2028 ga je meer betalen voor stroom als het druk is op het stroomnet en wordt het goedkoper als het rustig is op het stroomnet. De overheid wil zo samen met de netbeheerders helpen om het stroomnet tussen 16.00 en 21.00 uur te ontlasten en de stroompiek te vermijden. Zo heb je zelf meer invloed op de kosten van stroom en helpt het je om minder stroom te gebruiken tijdens de stroompiek. Om dat nog gemakkelijker te maken, kun je slimme apparaten gebruiken die hun stroomverbruik automatisch aanpassen aan het goedkoopste moment.

Nee hoor, je hebt altijd stroom in huis. Drukte op het stroomnet betekent dat het stroomnet uitgebreid moet worden. Dat kan niet overal tegelijk waardoor een nieuwe of zwaardere aansluiting (voor een warmtepomp of laadpaal) soms moeten wachten. Het kan wel zo zijn dat er wat vaker stroomstoringen ontstaan als we in de tijd dat het stroomnet wordt uitgebreid niet op een andere manier met de beschikbare stroom omgaan.

Als er te veel elektriciteit tegelijk nodig is, kan het stroomnet dat niet aan. Dat noemen we onderspanning. Dit kan gebeuren als veel mensen tegelijk hun warmtepomp aanzetten of hun auto opladen. Dan kunnen lampen gaan knipperen of apparaten kapotgaan.

Er is ook een probleem als er meer stroom door een kabel moet dan die aankan. Dan wordt de kabel te warm. Hierdoor kunnen onderdelen van het stroomnet sneller stuk gaan. Dit heet overbelasting.

Omdat er steeds meer zonnepanelen, laadpalen en warmtepompen op het stroomnet worden aangesloten, moet er veel meer stroom worden vervoerd. Als het stroomnet daardoor te zwaar belast raakt, kunnen onderdelen zichzelf uitschakelen om schade te voorkomen. Dan valt de stroom uit bij mensen thuis, totdat een monteur het weer aanzet.

De opwekstroom van je zonnepanelen kun je het beste direct in huis gebruiken, door bijvoorbeeld je wasmachine of droger overdag te laten draaien als de zon schijnt. Hierdoor profiteer je er zelf van en wordt het net niet extra belast met energie die je teruglevert. Is er niemand thuis overdag? Veel apparaten kun je met een timer instellen wanneer ze aangaan. 

Terugleveren van stroom

In sommige regio’s kun je even geen stroom terugleveren op drukke momenten (bijvoorbeeld op zonnige middagen), maar dit leidt maar tot een klein verlies aan zonnestroom (1-2% per jaar). De rest van de tijd werken je zonnepanelen nog steeds.

Opladen kan altijd, maar het slim plannen helpt. Als iedereen tegelijk laadt (bijvoorbeeld om 18:00 uur na het werk), raakt het net overbelast. Laad je auto zo min mogelijk op tussen 16.00 uur en 21.00 uur. Dit helpt om druk op het stroomnet te verminderen. Het is vaak ook goedkoper! Er zijn verschillende apps om het slim laden van je elektrische auto automatisch te regelen. Bekijk het overzicht van deze apps op de website van Vereniging Elektrisch Rijden (VER).

Ja hoor. Warmtepompen helpen om efficiënter met energie om te gaan. En als ze slim worden aangestuurd (bijvoorbeeld door warm water op te warmen gedurende minder drukke momenten), kunnen ze extra druk op het net voorkomen. Heb je een zwaardere aansluiting nodig? Dan moet je daar soms wat langer op wachten. Je kan dit navragen bij je netbeheerder, of kijk op de stroomnetchecker van jouw netbeheerder. Duurt de verzwaring van je aansluiting langer dan 5 jaar? Overweeg dan een hybride warmtepomp voor de tussentijd. Meer lezen over welke warmtepompen er zijn? Kijk op de website van Milieu Centraal.

De brandweer adviseert om bij voorkeur midden op de dag op te laden zodat je er snel bij kan zijn als het mis gaat. Wil je hier meer over weten? Bekijk de informatie van de brandweer. 

Ja, er wordt al hard aan gewerkt door overheid en netbeheerders netbeheerders om het stroomnet te verzwaren, maar dat is een ingewikkeld proces en kost vele jaren tijd. Er wordt van alles gedaan om dit proces te versnellen, maar in de tussentijd is het belangrijk dat bedrijven en mensen thuis het stroomnet ook slimmer gaan gebruiken. En jij kunt daarbij helpen. Gebruik bijvoorbeeld minder stroom tussen 16.00 uur en 21.00 uur. Door apparaten te gebruiken op momenten dat er minder drukte op het stroomnet is (zoals wasmachines ’s nachts laten draaien), en te besparen op je energieverbruik, help je ook.

Energie is een verzamelnaam voor verschillende vormen, zo heb je bijvoorbeeld gas, maar ook stroom. Sinds de inval van Rusland in Oekraïne is Europa, inclusief Nederland, gestopt met het afnemen van Russisch gas. Daarnaast is het Groningse gasveld definitief gesloten, wat betekent dat Nederland minder eigen gas kan produceren. Om de gasvoorraden toch op peil te houden, heeft de overheid maatregelen genomen, zoals het importeren van vloeibaar gas en het vullen van gasopslagen tot 80%. Hoe minder energie we verbruiken, hoe minder we hoeven te produceren, transporteren, betalen of importeren. Ook is het slim om stroom te besparen. Niet alleen hoeft er geen stroom opgewekt te worden als je het niet gebruikt. Ook het stroomnet hoeft minder uitgebreid en verzwaard te worden, dat scheelt heel veel geld. Zo wordt uiteindelijk ook de energierekening minder hoog.

In sommige regio’s kun je even geen stroom terugleveren op drukke momenten (bijvoorbeeld op zonnige middagen), maar dit leidt maar tot een klein verlies aan zonnestroom (1-2% per jaar). De rest van de tijd werken je zonnepanelen nog steeds. Door stroom direct in huis te gebruiken wanneer het opgewekt wordt, door bijvoorbeeld je wasmachine of droger overdag op de zonnestroom te laten draaien, verklein je de kans op drukke momenten en profiteer je er zelf van.